Doffe plof? Aardwarmte gezocht!
In oktober wordt in Aalsmeer en Kudelstaart onderzocht of diepe aardlagen in de bodem geschikt zijn om huizen en bedrijven te verwarmen door middel van aardwarmte. Bij het onderzoek worden geluidsgolven gebruikt die worden opgewekt met trillingen of kleine explosies diep in de grond. Dit wordt seismisch onderzoek genoemd. Als inwoner kun je de trillingen voelen en de explosies als een zware diepe plof horen. Dit gebeurt ook 's avonds en 's nachts.
Overal is aardwarmte. Maar niet overal zijn de aardlagen geschikt om die warmte ook uit de bodem te halen. Door middel van seismisch onderzoek wordt in kaart gebracht waar de ondergrond daarvoor wel geschikt is. Bij seismisch onderzoek worden geluidsgolven de grond ingestuurd. De onderliggende structuren en aardlagen kaatsen de golven terug, waarna grondmicrofoons de signalen aan het aardoppervlak opvangen. De reistijd van de geluidsgolven levert een schat aan gegevens op. Daarmee kan, 4 tot 6 km diep, een beeld gemaakt worden van de ondergrond.
Ruime ervaring
Seismisch onderzoek wordt in Nederland sinds de jaren ‘50 uitgevoerd. Er is dus ruime ervaring met dit type onderzoek. De drie meest voorkomende technieken om geluidsgolven op te wekken zijn: schotgatseismiek, vibroseismiek en airgunseismiek. Afhankelijk van de situatie per locatie wordt besloten welke techniek het meest geschikt is.
Wat merkt de directe omgeving van het onderzoek?
Bewoners kunnen tijdelijke werkzaamheden in hun buurt zien. Dit kan een groot voertuig zijn dat je kunt vergelijken met een vuilniswagen. Of een voertuig dat je kunt vergelijken met een landbouwtractor. Op het water kun je een boot zien varen met daarachter een driehoekig rek. Het opwekken van geluidsgolven in de directe omgeving kan, afhankelijk van de techniek en locatie, enkele minuten tot meerdere uren in beslag nemen. Aan de oppervlakte is een dof ploffend geluid hoorbaar en zijn trillingen voelbaar. Dit kan ook 's avonds of 's nachts het geval zijn.
De drie technieken nader bekeken
Om de geluidsgolven diep de grond in te sturen wordt gebruik gemaakt van ‘Airgunseismiek’, ‘Vibroseismiek’ en ‘Schotgatseismiek’.
Airgunseismiek is seismisch onderzoek in het water. Daarbij wordt samengeperste lucht in het water losgelaten op ongeveer 2 meter onder het wateroppervlak. De geluidsgolf gaat via het water de ondergrond in, waar die weerkaatst op de verschillende aardlagen. Er is een doffe plof te horen en in het water kunnen luchtbubbels ontstaan.
Schotgatseismiek maakt gebruik van een landbouwtractor met daarop een kleine boorinstallatie die gaten in de grond boort tot enkele tientallen meters diep. In de gaten worden seismische ladingen geplaatst die één voor één worden ontstoken. Ook hierbij is een doffe plof te horen. Er wordt gebruik gemaakt van vibroseismiek in dichtbebouwde stedelijke gebieden en van schotgatseismiek in het buitengebied daaromheen.
Vibroseismiek houdt in dat voertuigen geluidsgolven de ondergrond in sturen. Deze voertuigen lijken op vuilniswagens en hebben onderaan, op straatniveau, een trilplaat die geluidsgolven opwekt.
Laat de grondmicrofoons ongestoord hun werk doen
Een grote hoeveelheid grondmicrofoons ligt gedurende het onderzoek in het gras, op de stoep of in het veld. Deze kleine wit-oranje meetkastjes verzamelen waardevolle gegevens om de structuur van de ondergrond (aardlagen) in kaart te brengen. Ziet u er een of meer liggen? Laat die daar dan alstublieft liggen! Als het onderzoek is afgelopen worden de grondmicrofoons weer netjes opgeruimd.
Wat merkt de omgeving van de voorbereiding van het onderzoek?
In de gebieden waar seismiek wordt uitgevoerd, worden vooraf grondmicrofoons geplaatst en zetten landmeters de meetpunten uit. Voor alle locaties op de onderzoekslijnen waar schotgatseismiek wordt toegepast (met name in het buitengebied), is vooraf contact gezocht met de betreffende grondgebruikers, om hen toestemming te vragen voor het betreden van hun land.
Onderzoek in 15 gemeenten in de regio
Het onderzoek wordt uitgevoerd in Aalsmeer, Almere, Alphen aan den Rijn, Amsterdam, Amstelveen, De Ronde Venen, Diemen, Gooise Meren, Haarlemmermeer, Kaag en Braassem, Landsmeer, Nieuwkoop, Oostzaan, Uithoorn en Zaanstad.
Over het onderzoek en het SCAN-programma
Dit seismisch onderzoek maakt onderdeel uit van het SCAN-programma (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland). Het SCAN-programma wordt uitgevoerd door Energie Beheer Nederland (EBN) en gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Meer informatie over dit seismisch onderzoek is te vinden op: Seismisch onderzoek West - SCAN aardwarmte. Als het onderzoek voorbij is, worden de verzamelde gegevens verwerkt. In 2027 worden de eerste gegevens openbaar gemaakt.
